Rynek Świdnica

Rynek w Świdnicy to jeden z tych placów, które potrafią zaskoczyć nawet tych, którzy myśleli, że widzieli już wszystkie dolnośląskie starówki. Otoczony niemal czterdziestoma kamienicami z różnych epok, ozdobiony barokowymi fontannami i zdominowany przez odbudowaną wieżę ratusza, tworzy przestrzeń, która spokojnie może konkurować z Krakowem czy Toruniem. A przy tym jest znacznie mniej zatłoczony.

Największą zaletą tego miejsca jest autentyczność. To nie rekonstrukcja zniszczona w czasie wojny – Świdnica szczęśliwie przetrwała II wojnę światową bez większych zniszczeń. Dzięki temu kamienice, które otaczają plac, rzeczywiście pamiętają czasy średniowiecza i baroku, choć ich fasady wielokrotnie przebudowywano.

Historia Rynku – od średniowiecznego centrum handlu do dziś

Rynek powstał w połowie XIII wieku, gdy Świdnica otrzymała prawa miejskie. Od początku był centrum życia gospodarczego i społecznego miasta. W XIV wieku, kiedy Świdnica była stolicą Księstwa Świdnicko-Jaworskiego, to właśnie tutaj odbywały się najważniejsze targi. Miasto bogaciło się na handlu i produkcji słynnego piwa świdnickiego, które eksportowano do Pragi, Krakowa i wielu innych europejskich miast.

Pośrodku placu stanął ratusz, wokół którego wyrosły sukiennice i kramy kupieckie. W piwnicach i parterach domów mieszkalnych mieściły się składy, sklepy i kantory. Całe Stare Miasto Świdnicy zostało wpisane do rejestru zabytków już w 1957 roku jako układ urbanistyczny w granicach biegnących po zewnętrznej stronie średniowiecznych murów miejskich.

Świdnickie piwo było tak cenione, że w średniowieczu eksportowano je do najważniejszych miast Europy Środkowej. To właśnie handel tym napojem przyczynił się do bogactwa miasta i budowy okazałych kamienic wokół Rynku.

Ratusz i Wieża Ratuszowa – symbol miasta z burzliwą historią

Ratusz świdnicki sięga swoimi korzeniami XIII wieku. Pierwotnie powstał z przebudowy domu kupieckiego w XIV wieku, później wielokrotnie był przebudowywany i remontowany. Wieża ratuszowa miała jeszcze bardziej burzliwe dzieje – niszczona przez pożary i wojny, za każdym razem odbudowywana.

Najbardziej dramatyczny moment w jej historii nastąpił 5 stycznia 1967 roku. O godzinie 15:15, tuż po wybiciu kwadransa, wieża osunęła się na przyległe budynki. Powodem była niedbale prowadzona rozbiórka sąsiadujących kamienic – okazało się, że to właśnie one podtrzymywały konstrukcję wieży. Potężny huk wstrząsnął całym miastem, a fala kurzu rozeszła się po Rynku i okolicznych uliczkach. Na szczęście nikt nie zginął, jedyną ofiarą był kot jednego z mieszkańców.

Świdnica przez 45 lat musiała obywać się bez swojej dominanty. Dopiero w latach 2010-2012 przeprowadzono odbudowę. Nowa wieża ma prawie 58 metrów wysokości i 10 kondygnacji. Na górę można dostać się windą, co czyni ją dostępną również dla osób na wózkach. Niższy taras widokowy jest zabudowany, ale wyższy – na wysokości niespełna 40 metrów – to otwarta przestrzeń, z której roztacza się panorama na całą Świdnicę, Górę Ślężę, a przy dobrej widoczności nawet na Śnieżkę i wrocławski Sky Tower.

Kamienice – architektoniczny kalejdoskop wokół placu

Wokół Rynku stoi niemal czterdzieści kamienic, których fasady prezentują różnorakie style – od gotyckich reliktów po secesyjne ozdoby. Niektóre z nich mają średniowieczny rodowód, choć ich obecny wygląd to efekt barokowych i późniejszych przebudów.

Najbardziej okazała jest północna pierzeja Rynku. Wzrok przyciąga zwłaszcza charakterystyczna, zielonkawa kamienica „Pod Hermesem” w stylu secesyjnym. Warto też zwrócić uwagę na kamienicę „Pod Złotą Koroną”, która kiedyś pełniła funkcję hotelu. Do innych ciekawych budynków należą kamienice „Pod Złotą Gęsią”, „Pod Złotym Gryfem” i „Pod Złotym Chłopkiem”. Jedna z kamienic to dawny Pałac Hochbergów.

Piękne kamienice znajdują się również przy wychodzącej z Rynku ulicy Grodzkiej – to właśnie przy niej mieszkali najbogatsi kupcy. Wiele budynków zachowało piękne portale, detale rzeźbiarskie i historyczne godła.

Fontanny i kolumna – barokowe ozdoby placu

W narożnikach Rynku stoją cztery barokowe fontanny, każda z inną rzeźbą. Najsłynniejsza to Fontanna Neptuna z 1732 roku, dzieło rzeźbiarza Georga Leonharda Webera. Stoi u wylotu ulicy Grodzkiej. Nad basenem wznosi się kompozycja z wodnika, koni morskich i górującego nad nimi Neptuna z trójzębem. Basen fontanny otaczają płyty z historycznymi herbami: Świdnicy, Jana von Schaffgotsch, Austro-Węgier, księstwa świdnicko-jaworskiego oraz Królestwa Czech.

W narożniku, skąd wybiega ulica Kotlarska, znajduje się Fontanna z Atlasem z 1716 roku, również autorstwa Webera. Została ufundowana przez cech świdnickich karczmarzy i przeszła restaurację w 1932 roku. Dwie pozostałe fontanny, nieco skromniejsze w dekoracji, pochodzą z 1740 i 1744 roku. Wszystkie cztery przeszły gruntowny remont w latach 1983-1988.

W centralnej części Rynku stoi Kolumna Świętej Trójcy z czerwonego piaskowca, wzniesiona w 1693 roku. Została postawiona staraniem ówczesnego starosty świdnicko-jaworskiego Joachima von Sinzendorfa. Fundator, po swojej śmierci w 1697 roku, został pochowany w kościele parafialnym, o czym informuje inskrypcja na kartuszu umieszczonym na pomniku przez jego wdowę.

Przy Kolumnie Świętej Trójcy w dawnych czasach wykonywano publiczne wyroki. Dziś to jedno z ulubionych miejsc spotkań mieszkańców i turystów.

Muzeum Dawnego Kupiectwa – unikatowa kolekcja w ratuszu

W ratuszu mieści się jedyne na świecie Muzeum Dawnego Kupiectwa, powstałe w 1967 roku w nawiązaniu do kupieckiej tradycji miasta. Ekspozycja prezentuje wagi, odważniki oraz aranżacje dawnego sklepu kolonialnego, apteki, domu wagi i urzędu miar. To fascynująca podróż w czasie dla tych, którzy chcą zobaczyć, jak wyglądał handel przed erą supermarketów.

W gotyckiej Sali Rajców zachowały się cenne malowidła z XVI wieku przedstawiające Sąd nad jawnogrzesznicą, Sąd Ostateczny i Ukrzyżowanie. Można tu również zobaczyć makietę XVII-wiecznej Świdnicy oraz wiele innych eksponatów związanych z przeszłością miasta.

Wejście do ratusza zdobi portal wykonany z żółtego piaskowca przez Jana Krzysztofa Hampla w 1720 roku, w trakcie odbudowy ratusza po wielkim pożarze Świdnicy w 1716 roku. Bogato rzeźbiony otwór wejściowy obramowany jest dwiema kolumnami o głowicach korynckich, podtrzymującymi balkon pierwszego piętra.

Dla kogo jest Rynek w Świdnicy?

Rynek w Świdnicy to miejsce uniwersalne. Miłośnicy architektury znajdą tu kamienice z różnych epok i style od gotyku po secesję. Fani historii mogą zagłębić się w opowieści o średniowiecznym handlu i burzliwych dziejach wieży ratuszowej. Rodziny z dziećmi docenią przestronny plac i możliwość wjechania windą na wieżę widokową – nie trzeba wspinać się po schodach z małymi dziećmi czy wózkiem.

Fotografie znajdą tu mnóstwo interesujących kadrów – kolorowe fasady kamienic, fontanny, kolumnę i panoramę z wieży. Nawet osoby, które po prostu lubią spacerować po klimatycznych miejscach, spędzą tu przyjemnie czas. Wokół Rynku działa wiele kawiarni i restauracji, więc można odpocząć przy kawie z widokiem na zabytkowe budowle.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Wieża Ratuszowa:

• Godziny otwarcia: wtorek-niedziela 10:00-18:00 (cały rok)
• Bilet normalny: 8 zł, ulgowy: 5 zł
• Bilet łączony (Wieża + Muzeum Dawnego Kupiectwa): 19 zł normalny, 12 zł ulgowy
• Dostęp windą – obiekt dostępny dla osób na wózkach
• Darmowe lunety na tarasie widokowym

Muzeum Dawnego Kupiectwa:

• Adres: Rynek 37, 58-100 Świdnica
• Godziny otwarcia maj-wrzesień: wtorek-piątek 10:00-17:00, sobota-niedziela 11:00-17:00
• Godziny otwarcia październik-kwiecień: wtorek-piątek 10:00-16:00, sobota-niedziela 11:00-17:00
• Poniedziałki – nieczynne
• Bilet normalny: 12 zł, ulgowy: 8 zł
• Piątki – wstęp wolny
• Oprowadzanie: 50 zł

Dojazd i parking:

Do Świdnicy można dojechać samochodem (autostrada A4, zjazd Wrocław Wschód, dalej drogą krajową nr 35) lub pociągiem – dworzec PKP znajduje się około 1 km od Rynku.

W centrum funkcjonuje Strefa Płatnego Parkowania. Opłaty obowiązują od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-17:00. W soboty, niedziele i święta parkowanie jest bezpłatne. Strefa podzielona jest na dwie podstrefy: niebieską (ścisłe centrum, wyższe stawki) i żółtą (niższe stawki). Minimalna opłata za postój do 15 minut wynosi 1 zł.

Bezpłatne parkingi znajdują się m.in. przy ulicy Czajkowskiego, Kościuszki i przy parku – z tego ostatniego do Rynku jest około 1 km (15 minut spacerem przez ładny park).

Ile czasu przeznaczyć?

Sam spacer po Rynku i podziwianie kamienic to około 30-45 minut. Jeśli dodać wejście na wieżę (z czasem na podziwianie widoków) – dodatkowe 45 minut do godziny. Zwiedzanie Muzeum Dawnego Kupiectwa to kolejne 45 minut do godziny. Razem warto zarezerwować minimum 2-3 godziny, zwłaszcza jeśli planuje się przerwę na kawę w jednej z rynkowych kawiarni. Rynek to też doskonała baza wypadowa do zwiedzania innych atrakcji Świdnicy, zwłaszcza znajdującego się nieopodal Kościoła Pokoju wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.